Hz. Lokman’ın Hikmet Dolu Öğütleri
Büyük Zulüm: Hz. Lokman oğluna öğüt verirken söze en büyük hakikatle başladı: “Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma. Çünkü şirk, şüphesiz çok büyük bir zulümdür.” (Lokman, 13)
Mümin Duruşu: Sonra ona namazı, iyiliği emretmeyi ve sabrı tavsiye etti. Yürüyüşünde ve ses tonunda ölçülü olmasını, kibirden sakınmasını öğretti.
Bu sure, bir babanın evladına bırakabileceği en büyük mirasın “İman, Ahlak ve Edeb” olduğunu gösteren evrensel bir terbiye dersidir.
1
Hikmetli Kitap
Bu ayetler, hikmet dolu Kitab’ın (Kur’an’ın) ayetleridir. İyilik edenler için hidayettir.
2
Muhsinlerin Özelliği
Onlar namazı kılarlar, zekâtı verirler ve ahirete kesin olarak (yakînen) inanırlar.
3
Boş Söz (Lehve’l-Hadis)
İnsanlardan kimi, bilgisizce Allah yolundan saptırmak için boş sözleri satın alır.
4
Alay Edenler
Ayetlerimiz okunduğunda sanki kulağında ağırlık varmış gibi büyüklük taslayıp dönerler.
5
Gökler ve Direkler
O, gökleri görebileceğiniz bir direk olmadan yarattı. Yere de sarsılmasın diye dağlar koydu.
6
Bitki Çiftleri
Yeryüzünde her türlü güzel çiftten bitkiler bitirdik. Bu, Allah’ın yaratmasıdır.
7
Lokman’a Hikmet
Andolsun biz Lokman’a “Allah’a şükret” diye hikmet verdik. Şükreden kendisi için şükreder.
8
En Büyük Zulüm: Şirk
“Yavrucuğum! Allah’a ortak koşma. Çünkü şirk, şüphesiz çok büyük bir zulümdür.”
9
Ana-Baba Hakkı
Biz insana ana-babasını tavsiye ettik. Annesi onu zorlukla taşıdı. Bana ve onlara şükret.
10
İtaat Sınırı
Eğer seni Allah’a ortak koşmaya zorlarlarsa onlara itaat etme; ama dünyada iyi geçin.
11
Yöneliş (İnâbe)
“Bana yönelenlerin yoluna uy. Sonunda dönüşünüz Banadır.”
12
Hardal Tanesi
“Yaptığın iş bir hardal tanesi ağırlığında olsa ve bir kayanın içinde saklansa da Allah onu getirir.”
13
Namaz ve Sabır
“Yavrucuğum! Namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten sakındır ve başına gelene sabret.”
14
Kibirlenme
“Küçümseyerek insanlardan yüz çevirme ve yeryüzünde böbürlenerek yürüme.”
15
Yürüyüş ve Ses
“Yürüyüşünde mutedil ol, sesini alçalt. Seslerin en çirkini eşeklerin sesidir.”
16
Nimetlerin Bolluğu
Allah’ın göklerde ve yerde ne varsa emrinize verdiği, nimetlerini açık ve gizli bolca ihsan ettiği.
17
Bilgisiz Tartışma
İnsanlardan kimi, hiçbir bilgisi ve rehberi olmadan Allah hakkında tartışır durur.
18
Atalara Uymak
Onlara “Allah’ın indirdiğine uyun” denince “Babalarımızı üzerinde bulduğumuz yola uyarız” derler.
19
Şeytanın Çağrısı
Ya şeytan onları alevli ateşin azabına çağırıyorsa (yine de atalarına mı uyacaklar)?
20
Sağlam Kulp
Kim iyilik yaparak yüzünü Allah’a teslim ederse, şüphesiz en sağlam kulpa (Urvetü’l-Vuska) yapışmıştır.
21
İnkar Edenler
Kim inkar ederse, onun inkarı seni üzmesin. Dönüşleri bizedir, yaptıklarını haber veririz.
22
Kısa Faydalanma
Onları az bir süre (dünyada) faydalandırırız, sonra ağır bir azaba sürükleriz.
23
Yaratıcı Kim?
Onlara “Gökleri ve yeri kim yarattı?” diye sorsan, mutlaka “Allah” derler. De ki: “Hamd Allah’a aittir.”
24
Allah Gani’dir
Göklerde ve yerde ne varsa O’nundur. Şüphesiz Allah, (hiçbir şeye) muhtaç değildir (Gani).
25
Allah’ın Kelimeleri
Yeryüzündeki ağaçlar kalem, denizler mürekkep olsa (ve 7 deniz daha eklense), Allah’ın kelimeleri bitmez.
26
Yaratma ve Diriltme
Sizin yaratılmanız da diriltilmeniz de tek bir nefis (kişi) gibidir.
27
Gece ve Gündüz
Allah geceyi gündüze, gündüzü geceye katar. Güneşi ve ayı emrine boyun eğdirmiştir.
28
Gemiler ve Dalgalar
Gemiler denizde O’nun nimetiyle akar. Dağlar gibi dalgalar onları kuşatınca dini Allah’a has kılarak dua ederler.
29
Nankörlük
Fakat karaya çıkarıp kurtarınca, içlerinden bir kısmı orta yolu tutar (çoğu nankörlük eder).
30
5 Bilinmeyen
Kıyamet saati, yağmurun inişi, rahimlerdekiler, yarın ne kazanılacağı ve nerede ölüneceği sadece Allah’ın ilmindedir.
“İnsanlar arasında laf (boş söz) taşıyan ve Lehve’l-Hadis (eğlence sözleri/müzik) ile meşgul olanlar…” (Lokman 6) ayeti hakkında İbn Mesud (r.a): “Vallahi bu, çalgı aletleri ve şarkıdır” demiştir.
(Taberî, Tefsir)
“Seslerin en çirkini eşeklerin sesidir” (Lokman 19). Peygamberimiz (s.a.v), “Eşek anırması işittiğinizde şeytandan Allah’a sığının” buyurmuştur. Yüksek sesle ve kabaca konuşmak kınanmıştır.
(Buhârî, Bed’ü’l-Halk)
Lokman Hekim’e “Bu bilgeliğe nasıl ulaştın?” diye sorulduğunda: “Doğru sözlülük, emanete riayet ve beni ilgilendirmeyen (boş) şeyleri terk etmekle” cevabını vermiştir.
(Muvatta, Kelâm)
Lokman Suresi’nin son ayetinde geçen “Mugayyibat-ı Hamse” (Beş Bilinmeyen), sadece Allah’ın bildiği gaybın anahtarlarıdır. Peygamberimiz, “Gaybın anahtarları beştir” diyerek bu ayeti okumuştur.
(Buhârî, Tefsir)
