İlim ve Hakikat
Kalbi Cehaletten Temizleyen Nur
GÜNLÜK MANEVİ VİRD: İLMİN ARTIRILMASI DUASI
رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا
“Rabbi zidnî ılmâ.”
(Rabbim! Benim ilmimi artır.)
0
Günlük Hedef: 100 Adet
Bismillâhirrahmânirrahîm
Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammed’in, ve alâ âlihî ve sahbihî ve sellim.
“Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu?” nidasıyla bizi ilme teşvik eden Allah’u Teala’ya hamdolsun.
İlim, sadece satırları ezberlemek değil, o satırlarla kalbi günahlardan temizlemek ve Allah’u Teala’nın büyüklüğü karşısında huşu duymaktır. Faydalı bir ilim, kişiyi dünyadan ahirete, kibirden tevazuya taşıyan en sağlam köprüdür.
İlim, sadece satırları ezberlemek değil, o satırlarla kalbi günahlardan temizlemek ve Allah’u Teala’nın büyüklüğü karşısında huşu duymaktır. Faydalı bir ilim, kişiyi dünyadan ahirete, kibirden tevazuya taşıyan en sağlam köprüdür.
KUR’AN-I KERİM’DE İLİM VE ÂLİMLER
İlmin Değeri ve Sırrı
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
Bismillâhirrahmânirrahîm
يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ
Okunuşu: Yerfeıllâhüllezîne âmenû minküm vellezîne ûtül-ılme deracât.
1. “Allah’u Teala, içinizden iman edenlerin ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltir.”
(Mücadele Suresi, 11)
إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ
Okunuşu: İnnemâ yahşallâhe min ibâdihil-ulemâ’.
2. “Kulları içinden ancak âlimler, Allah’u Teala’dan (hakkıyla ve derin bir saygıyla) korkar.”
(Fâtır Suresi, 28)
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ ۗ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ
Okunuşu: Kul hel yestevillezîne ya’lemûne vellezîne lâ ya’lemûn; innemâ yetezekkeru ülül-elbâb.
3. “De ki: Hiç bilenlerle bilmeyenler bir olur mu? Ancak temiz akıl (ve vicdan) sahipleri ibret alır.”
(Zümer Suresi, 9)
وَقُلْ رَبِّ زِدْنِي عِلْمًا
Okunuşu: Ve kul rabbi zidnî ılmâ.
4. “Ve de ki: Rabbim, benim ilmimi artır.”
(Tâhâ Suresi, 114)
شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ
Okunuşu: Şehidallâhu ennehû lâ ilâhe illâ hüve vel-melâiketü ve ülül-ılmi kâimen bil-kıst.
5. “Allah’u Teala, melekler ve ilim sahipleri, adaleti ayakta tutarak O’ndan başka hiçbir ilah olmadığına şahitlik etmişlerdir.”
(Âl-i İmrân Suresi, 18)
يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَمَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْرًا كَثِيرًا
Okunuşu: Yü’til-hıkmete men yeşâ’; ve men yü’tel-hıkmete fe-kad ûtiye hayran kesîrâ.
6. “Allah’u Teala hikmeti (ve ilmi) dilediğine verir. Kime hikmet verilmişse, ona gerçekten büyük bir hayır verilmiştir.”
(Bakara Suresi, 269)
وَتِلْكَ الْأَمْثَالُ نَضْرِبُهَا لِلنَّاسِ ۖ وَمَا يَعْقِلُهَا إِلَّا الْعَالِمُونَ
Okunuşu: Ve tilkel-emsâlü nadribühâ lin-nâs; ve mâ ya’kıluhâ illel-âlimûn.
7. “İşte biz bu misalleri insanlara veriyoruz. Fakat onları ancak âlimler (ilmiyle kavrayanlar) anlar.”
(Ankebût Suresi, 43)
وَمَا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا
Okunuşu: Ve mâ ûtîtüm minel-ılmi illâ kalîlâ.
8. “Size ilimden ancak az bir şey verilmiştir.” (Bu ayet, âlimi kibre karşı korur ve ilmin sahibine yöneltir).
(İsrâ Suresi, 85)
قَالُوا سُبْحَانَكَ لَا عِلْمَ لَنَا إِلَّا مَا عَلَّمْتَنَا ۖ إِنَّكَ أَنْتَ الْعَلِيمُ الْحَكِيمُ
Okunuşu: Kâlû sübhâneke lâ ilme lenâ illâ mâ allemtenâ, inneke entel-alîmül-hakîm.
9. “(Melekler dediler ki): Seni tenzih ederiz! Senin bize öğrettiğinden başka hiçbir ilmimiz yoktur. Şüphesiz hakkıyla bilen, hüküm ve hikmet sahibi olan Sensin.”
(Bakara Suresi, 32)
وَلَٰكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ
Okunuşu: Ve lâkin kûnû rabbâniyyîne bimâ küntüm tüallimûnel-kitâbe ve bimâ küntüm tedrusûn.
10. “…Fakat ‘Kitabı öğretmeniz ve okuyup araştırmanız sayesinde Rabbani (sadece Allah’u Teala’ya yönelen hakiki âlimler) olun’ der.”
(Âl-i İmrân Suresi, 79)
HADİS-İ ŞERİFLERDEN 10 İNCİ
Efendimiz’in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) Dilinden
1. İLİM ÖĞRENMENİN FARZİYETİ
“İlim öğrenmek, her Müslüman (erkek ve kadın) üzerine farzdır.”
[İbn Mâce, Mukaddime, 17]
2. CENNETE GİDEN YOL
“Kim ilim tahsil etmek için bir yola girerse, Allah’u Teala o kişiye cennete giden yolu kolaylaştırır.”
[Müslim, Zikir, 39]
3. MELEKLERİN KANAT GERMESİ
“Melekler, ilim talebesinin (öğrenen kişinin) yaptığı işten hoşnut oldukları için kanatlarını onun üzerine gererler.”
[Tirmizî, İlim, 19]
4. HAYIR MURAD EDİLEN KİŞİ
“Allah’u Teala kimin için hayır dilerse, onu dinde fakih (derin anlayış sahibi ve âlim) kılar.”
[Buhârî, İlim, 10]
5. PEYGAMBERLERİN VARİSLERİ
“Âlimler peygamberlerin varisleridir. Peygamberler ne dinar ne de dirhem miras bırakırlar; onlar sadece ilim miras bırakmışlardır. Kim o ilmi alırsa, büyük bir nasip almış olur.”
[Ebû Dâvûd, İlim, 1]
6. İKİ KİŞİYE GIPTA EDİLİR
“Sadece iki kişiye gıpta edilir: Biri, Allah’u Teala’nın kendisine verdiği malı hak yolunda harcayan kişi; diğeri ise Allah’u Teala’nın kendisine verdiği hikmetle (ilimle) hükmeden ve onu başkalarına öğreten kişidir.”
[Buhârî, İlim, 15]
7. AMEL DEFTERİNİ AÇIK TUTAN İLİM
“İnsan öldüğü zaman bütün amellerinin sevabı kesilir. Ancak şu üç şey müstesna: Sadaka-i câriye, faydalanılan bir ilim ve kendisine dua eden hayırlı bir evlat.”
[Müslim, Vasiyyet, 14]
8. YİTİK MAL
“Hikmetli söz (ve ilim), müminin yitik malıdır. Onu nerede bulursa almaya en layık olan odur.”
[Tirmizî, İlim, 19]
9. DÖRT KİŞİDEN BİRİ OL
“Ya öğreten, ya öğrenen, ya dinleyen ya da ilmi seven ol. Beşincisi olma, helak olursun!”
[Dârimî, Mukaddime, 26]
10. AYIN YILDIZLARA ÜSTÜNLÜĞÜ
“Âlimin abide (sadece ibadet edene) üstünlüğü, dolunay gecesinde ayın diğer yıldızlara olan üstünlüğü gibidir.”
[Ebû Dâvûd, İlim, 1]
GÖNÜL SULTANLARINDAN (5 KELAM)
Hikmet Pınarları
“Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.”
– Hz. Ali (r.a)
“İlim ezberlenen değil, insana ve topluma fayda veren, kalbi manevi kirlerden temizleyen şeydir.”
– İmam Şâfiî
“İlim, ilim bilmektir. İlim kendin bilmektir. Sen kendini bilmezsen, ya nice okumaktır!”
– Yunus Emre
“İlimsiz amel, amelsiz ilim olmaz. İkisi birleşince kalp paklanıp Allah’u Teala’ya yükselir.”
– İmam Gazâlî
“İlim, kibri artırmak için değil, acziyeti anlamak içindir. Ne kadar bilirsen bil, bildiğin sadece Allah’u Teala’nın sana bildirdiğidir.”
– Abdülkadir Geylânî
KISSADAN HİSSELER (5 İBRET)
1. HZ. MUSA VE HIZIR’IN YOLCULUĞU
Hz. Musa (a.s), Allah’u Teala ile konuşan bir peygamber (Kelîmullah) olmasına rağmen, kendisinden daha bilgili bir kul (Hızır) olduğunu öğrenince hemen ilim yolculuğuna çıktı. “Bana öğretilenden bana da öğretmen için sana tabi olayım mı?” (Kehf, 66) diyerek tevazu gösterdi. İlim yolunda peygamberler bile talebe olmaktan geri durmamıştır.
[Kaynak: Kehf Suresi, 60-82 / Buhârî]
2. İMAM-I AZAM VE EDEP
Büyük mezhep imamımız Ebu Hanife Hazretleri, hocası Hammad’ın evine doğru ayaklarını hiç uzatmamıştır. Kendisine sebebi sorulduğunda: “Benim evimle hocamın evi arasında yedi sokak var, fakat ona olan hürmetimden ve bana öğrettiği ilme olan saygımdan dolayı o tarafa ayağımı uzatmaktan haya ederim” demiştir. İlim, ancak edeple kalpte yer bulur.
[Kaynak: Menâkıb-ı Ebû Hanîfe]
3. İBN ABBAS’IN İLİM AŞKI
Peygamberimiz’in (Sallallahu Aleyhi ve Sellem) amcasının oğlu Abdullah bin Abbas (r.a), Efendimiz vefat ettikten sonra hadis öğrenmek için sahabenin ileri gelenlerinin kapısına giderdi. Bazen öğle sıcağında, bazen rüzgarlı havada kapıda bekler, üstü başı toz içinde kalırdı. “Sen Resulullah’ın akrabasısın, haber verseydin biz gelirdik” dediklerinde; “Hayır, ilim ayağa gitmez, ilmin ayağına gidilir” diyerek ilmin izzetini korumuştur.
[Kaynak: Dârimî, Mukaddime]
4. İMAM BUHARİ’NİN SEYAHATİ
İmam Buhari Hazretleri, sadece tek bir hadis-i şerifi teyit etmek için aylarca süren yolculuklar yapmıştır. Bir gün bir hadis ravisinin yanına ulaştığında, adamın atını yakalamak için boş torbayla atı kandırdığını görür. İmam Buhari, “Hayvanı kandıran, peygamberin sözünde de yalan söyleyebilir” diyerek o adamdan hadis almadan geri dönmüştür. Hakiki ilim, yalandan ve hileden temizlenmiş kalplerde tutunur.
[Kaynak: İbn Hacer, Fethu’l-Bârî Mukaddimesi]
5. İLİM Mİ ÜSTÜNDÜR, MAL MI?
Haricilerden on kişi sırayla Hz. Ali’ye (r.a) gelip “İlim mi üstündür mal mı?” diye sordular. Hz. Ali her birine farklı ama hikmetli cevaplar verdi. Şöyle dedi: “İlim üstündür. Çünkü ilim peygamberlerin, mal ise Karun ve Firavunların mirasıdır. İlim seni korur, malı ise sen korursun. Mal harcandıkça azalır, ilim paylaşıldıkça çoğalır. Mal sahibinin düşmanı çoktur, ilim sahibinin dostu çoktur.”
[Kaynak: Râzî, Tefsir]
Nefis Muhasebesi: İlim Aynası
(Bugün kendimize soralım)
- Rabbimi daha iyi tanımak ve dinimi doğru yaşamak için her gün en azından birkaç sayfa faydalı kitap okuyor muyum?
- Öğrendiğim dini bilgileri başkalarıyla tartışmak ve onlara üstünlük taslamak için mi, yoksa kendi nefsimi temizlemek için mi kullanıyorum?
- Dünyalık mesleğim için yıllarımı harcarken, ahiretimi kurtaracak olan ilmihal, Kur’an ve hadis ilimlerine ne kadar vakit ayırıyorum?
- Bildiğim doğrularla amel ediyor muyum, yoksa “okuyan ama yaşamayan” bir gafil mi oldum?
- Çocuklarıma sadece maddi bir miras bırakmak için mi çalışıyorum, yoksa onlara “faydalı bir ilim” ve ahlak mirası bırakma gayretim var mı?
Faydalı İlim İste
(Peygamberimizin İlim Duası / Tirmizî, Daavât, 128)
Âmin, Yâ Rabbel Âlemin.
اَللَّهُمَّ انْفَعْنِي بِمَا عَلَّمْتَنِي وَعَلِّمْنِي مَا يَنْفَعُنِي وَزِدْنِي عِلْمًا
Okunuşu: Allâhümmenfa’nî bimâ allemtenî ve allimnî mâ yenfaunî ve zidnî ılmâ.
“Allah’ım! Bana öğrettiğin ilimle beni faydalandır, bana fayda verecek ilmi bana öğret ve ilmimi artır.”(Peygamberimizin İlim Duası / Tirmizî, Daavât, 128)
Âmin, Yâ Rabbel Âlemin.
