BİSMİLLÂHİRRAHMÂNİRRAHÎM.ESTAĞFİRULLÂH EL AZÎM.LÂ İLÂHE İLLALLAH.ALLAHLÂ İLÂHE İLLÂ ENTE, SÜBHÂNEKE İNNÎ KUNTU MİNE’Z-ZÂLİMÎN.BİSMİLLÂHİRRAHMÂNİRRAHÎM.ESTAĞFİRULLÂH EL AZÎM.LÂ İLÂHE İLLALLAH.ALLAHLÂ İLÂHE İLLÂ ENTE, SÜBHÂNEKE İNNÎ KUNTU MİNE’Z-ZÂLİMÎN.
Surelerin Özellikleri Serisi

HAŞR SURESİ

“Sürgün, Îsâr ve Allah’ın İsimleri”
Anlamı
Toplanma / Sürgün
İniş Yeri
Medine
Ayet Sayısı
24 Ayet
Cüz
28. Cüz
Konusu
Esma-ül Hüsna
Dağları Parçalayan Kur’an
Kur’an’ın Ağırlığı: Allah Teâlâ bu surenin sonunda şöyle buyurur: “Eğer biz bu Kur’an’ı bir dağa indirseydik, muhakkak ki onu, Allah korkusundan baş eğmiş, parça parça olmuş görürdün.” (Haşr, 21). Bu, Kur’an’ın manevi ağırlığını ve insan kalbinin katılaşmaması gerektiğini hatırlatan muazzam bir ayettir.
Allah’ın İsimleri: Surenin son üç ayeti (Lüvallahüllezi…), Allah’ın en güzel isimlerini (Esma-ül Hüsna) en yoğun şekilde barındıran bölümdür.
Sure ayrıca, Medine’deki Beni Nadir Yahudilerinin sürgününü ve Müslümanlar (Ensar ve Muhacir) arasındaki eşsiz kardeşlik (Îsâr) örneğini anlatır.
30 Bölümde Surenin Özeti
1
Her Şey Tesbih Eder Göklerde ve yerde olanların hepsi Allah’ı tesbih eder. O, Azîz ve Hakîm’dir.
2
Beni Nadir Sürgünü Kitap ehlinden inkar edenleri, ilk sürgünde yurtlarından O çıkardı.
3
Kaleler Koruyamaz Onlar kalelerinin kendilerini koruyacağını sandılar; ama Allah’ın azabı ummadıkları yerden geldi.
4
Kalplere Korku Allah yüreklerine korku saldı. Evlerini kendi elleriyle ve müminlerin elleriyle yıktılar.
5
İbret Alın! “Ey basiret sahipleri! (Olanlardan) ibret alın.”
6
Yazılmış Sürgün Eğer Allah onlara sürgünü yazmamış olsaydı, dünyada (başka şekilde) azap ederdi.
7
Allah’a Karşı Gelmek Bu, Allah’a ve Resulüne karşı gelmeleri sebebiyledir. Allah’ın cezası çetindir.
8
Hurma Ağaçları Hurma ağaçlarından kestikleriniz veya bıraktıklarınız, hep Allah’ın izniyledir.
9
Fey (Savaşsız Ganimet) Savaşmadan elde edilen mallar (Fey), Allah’ın peygamberine verdiği bir lütuftur.
10
Her Şeye Kadir Allah peygamberlerini dilediğine musallat eder. Allah her şeye kadirdir.
11
Malların Dağıtımı Mallar sadece içinizdeki zenginler arasında dolaşan bir devlet (güç) olmasın diye dağıtılır.
12
Peygambere Uymak “Peygamber size ne verdiyse alın, neyi yasakladıysa ondan sakının.”
13
Fakir Muhacirler Malları, yurtlarından çıkarılan ve Allah’ın rızasını arayan fakir muhacirlerindir.
14
Ensar (Yardımcılar) Onlardan önce Medine’yi yurt edinenler, hicret edenleri severler.
15
Îsâr (Tercih Etmek) Kendileri ihtiyaç içinde olsalar bile, kardeşlerini (Muhacirleri) kendi nefislerine tercih ederler.
16
Nefsin Cimriliği Kim nefsinin cimriliğinden (bencilliğinden) korunursa, işte onlar kurtuluşa erenlerdir.
17
Sonraki Nesiller “Rabbimiz! Bizi ve bizden önce iman etmiş kardeşlerimizi bağışla.”
18
Kalpte Kin Olmaması “Kalplerimizde iman edenlere karşı hiçbir kin (veya haset) bırakma.”
19
Münafıkların Yalanı Münafıkların kitap ehline: “Eğer çıkarılırsanız biz de sizinle çıkarız” diye yalan söylemesi.
20
Sizden Daha Çok Korkarlar Onların yüreklerinde sizin korkunuz, Allah korkusundan daha fazladır.
21
Duvarlar Arkası Onlar müstahkem kaleler veya duvarlar arkasında olmadan sizinle topluca savaşamazlar.
22
Kalpleri Dağınık Sen onları birlik sanırsın, oysa kalpleri darmadağınıktır.
23
Şeytanın Vaadi Şeytanın insana “İnkar et” deyip, o inkar edince “Ben senden uzağım” demesi gibidir.
24
Yarına Hazırlık “Ey iman edenler! Allah’tan korkun ve herkes yarına (ahirete) ne hazırladığına baksın.”
25
Allah’ı Unutanlar Allah’ı unutan ve bu yüzden Allah’ın da onlara kendilerini unutturduğu kimseler gibi olmayın.
26
Cennet ve Cehennem Ehli Cehennem ehli ile cennet ehli bir değildir. Kurtuluşa erenler cennet ehlidir.
27
Dağa İnen Kur’an Bu Kur’an’ı bir dağa indirseydik, onu Allah korkusundan parça parça olmuş görürdün.
28
Hüvallahüllezi (1) O Allah ki, O’ndan başka ilah yoktur. Gaybı ve görüneni bilendir. O, Rahmân ve Rahîm’dir.
29
Hüvallahüllezi (2) O, Melik, Kuddûs, Selâm, Mü’min, Müheymin, Azîz, Cebbâr ve Mütekebbir’dir.
30
En Güzel İsimler O, yaratan (Hâlık), yoktan var eden (Bâri), şekil veren (Musavvir) Allah’tır. En güzel isimler O’nundur.
Fazileti ve Hadis-i Şerifler
“Kim sabahleyin üç defa ‘Eûzü billâhis-semîil-alîmi mineş-şeytânirracîm’ der ve Haşr Suresi’nin son üç ayetini (Lev Enzelnâ’dan itibaren) okursa, Allah ona akşama kadar dua edecek 70.000 melek görevlendirir.”
(Tirmizî, Fedâilü’l-Kur’ân 22)
“İsmi Azam (Allah’ın en büyük ismi), Haşr Suresi’nin son altı ayetindedir.”
(Deylemî)
Ensar’ın muhacir kardeşlerine olan fedakarlığı (kendi ihtiyaçları varken onları tercih etmeleri – Îsâr) sebebiyle Haşr 9. ayet inmiştir. Bu, İslam kardeşliğinin zirvesidir.
(Buhârî, Tefsir)
“Nefsinin cimriliğinden korunan kimse kurtuluşa ermiştir.” (Haşr 9). Peygamberimiz (s.a.v) cimriliği, “Helak edici” hasletlerden saymıştır.
(Müslim, Birr)
Müminlerin Duası (Haşr 10)
“Rabbimiz! Bizi ve bizden önce gelip geçmiş imanlı kardeşlerimizi bağışla; kalplerimizde, iman edenlere karşı hiçbir kin bırakma! Rabbimiz! Şüphesiz ki sen çok şefkatli, çok merhametlisin.”
ÂMİN

HAŞR SURESİ KISSALARI

“Sürgün, Kardeşlik Destanı ve İsimlerin Sultanı”

01

“Kaleler Bizi Korur Sandılar”

Ayetler: 2 – 4

Medine’de yaşayan Beni Nadir Yahudileri, Peygamberimizle (s.a.v) yaptıkları anlaşmayı bozup O’na suikast planladılar. Sağlam kalelerine, silahlarına ve zenginliklerine güveniyorlardı. “Kimse bize dokunamaz, kalelerimiz bizi Allah’tan (ve Peygamberden) korur” zannettiler.

Ancak Allah’ın emri gelince, hesap etmedikleri bir yerden; “kendi kalplerinden” vuruldular. Allah yüreklerine öyle bir korku saldı ki, en sağlam kapıları ve evlerini, giderken “belki kullanırız” diye kendi elleriyle söküp yıktılar. Hiç savaşılmadan, yurtlarını terk edip sürgüne (Haşr’a) gitmek zorunda kaldılar.

Kıssadan Hisse
İhanetin sonu hüsrandır. Maddi güce, duvara, kaleye güvenenler; Allah’ın “kalplere saldığı korku” karşısında en büyük yenilgiyi tadarlar. İbret alın ey basiret sahipleri!
02

“Kendileri Muhtaçken Verenler”

Ayet: 9

Mekke’den her şeylerini bırakıp gelen Muhacirler, Medine’de Ensar’a misafir oldular. Ensar, evlerini, mallarını, hurmalıklarını onlarla paylaştı. Hatta Beni Nadir’den elde edilen ganimetler dağıtılırken, Peygamberimiz (s.a.v) Ensar’a: “İsterseniz ganimeti sizinle Muhacirler arasında böleyim, isterseniz tamamını onlara vereyim de evlerinizden çıksınlar” dedi.

Ensar’ın cevabı tarihe geçti: “Ya Resulallah! Mallarımızı onlara ver, evlerimizde de kalmaya devam etsinler.” Allah bu fedakarlığı (Îsâr) şöyle övdü: “Onlar, kendileri şiddetle ihtiyaç duysalar bile, kardeşlerini kendi nefislerine tercih ederler.”

Kıssadan Hisse
Gerçek cömertlik, fazlalıktan vermek değil; kendin muhtaçken verebilmektir (Îsâr). Nefsinin cimriliğinden korunanlar, kurtuluşa erenlerin ta kendileridir.
03

Şeytanın ve Münafığın Dostluğu

Ayetler: 11 – 16

Münafıkların lideri Abdullah b. Übeyy, Beni Nadir Yahudilerine gizlice haber gönderdi: “Sakın teslim olmayın! Eğer çıkarılırsanız biz de sizinle çıkarız, size yardım ederiz, sizin hakkınızda kimseyi dinlemeyiz” dedi.

Ancak Allah onların yalancı olduğunu bildirdi. Sürgün günü gelince ne yardıma geldiler ne de onlarla çıktılar. Onların durumu, insana “İnkar et” deyip, insan inkar edince de “Ben senden uzağım, ben Alemlerin Rabbi Allah’tan korkarım” diyen Şeytan’ın durumu gibidir. İkisinin de sonu ateştir.

04

Dağları Parçalayan Heybet

Ayetler: 21 – 24

Allah’u Teâlâ, Kur’an-ı Kerim’in manevi ağırlığını ve etkisini, insan aklının alabileceği en somut örnekle anlatır:

“Eğer biz bu Kur’an’ı bir dağın üzerine indirseydik, muhakkak ki onu, Allah korkusundan baş eğmiş, parça parça olmuş görürdün.”

Cansız dağlar bile ilahi kelamın sorumluluğunu ve azametini hissedip parçalanacak durumdayken, akıl ve kalp taşıyan insanın bu kelam karşısında kaskatı kesilmesi ne büyük bir gaflettir! Sure, Allah’ın en güzel isimlerini (Hüvallahüllezi…) peş peşe sayarak son bulur.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Menu
Sahabiler